wtorek, 5 lutego 2013

Sandomierz - Miasto Królewskie.

Wielu ludziom Sandomierz kojarzy się przede wszystkim z filmową postacią księdza, który pomaga lokalnej policji rozwiązać zagadki detektywistyczne. Jednak, zanim powstała produkcja telewizujna, mało kto wiedział, że gdzieś tam w widłach Wisły i Sanu istnieje  miasto o wielowiekowej, bogatej historii, posiadające perły architektury średniowiecza i renesansu. Na początku XX wieku dążono do rozbudowy i industrializacji miasta, ale wybuch II wojny światowej to uniemożliwił. I dobrze, bo Sandomierz nie stał się kolejnym ośrodkiem ciężkiego przemysłu i dziś ponownie może cieszyć się sławą zadbanego, pięknego Miasta Królewskiego.

Sandomierz jest miastem o bogatej historii i malowniczym położeniu. Administracyjnie, znajduje się w województwie świętokrzyskim i jest siedzibą powiatu sandomierskiego. Historycznie, należy do Małopolski, natomiast geograficznie - na pograniczu Wyżyny Kielecko-Sandomierskiej oraz Kotliny Sandomierskiej, które dzieli rzeka Wisła. Powierzchnia miasta wynosi ok. 30 km kwadratowych, zaś liczba mieszkanców to prawie 24,5 tysięcy osób. Nazwę miasta łączono kiedyś między innymi z tym, że niedaleko od Sandomierza San "domierza" do Wisły. Inne źródła mówią o pierwszym władcy ziemi sandomierskiej, Sędomirze, od którego imienia wzięła się nazwa Sędomir. Stare mapy obszaru mówią natomiast o grodzie Zandomir, Sandomiria, Sudomir, Sędomierz. Sandomierz nazywany był również "Małym Rzymem",a to ze względu na położenie - znajduje się, jak stolica Italii, na siedmiu wzgórzach. To podobieństwo podkreślają zwłaszcza starsi jego mieszkańcy. Ale na tym się nie kończy. Pod prawdziwym Rzymem ciągną się podziemne labirynty-katakumby, natomiast w Sandomierzu - dawne piwnice kupieckie i legendarne lochy.

                                                        Źródło: http://www.sandomierz.pl/


Wzmianki dotyczące osadnictwa na tym terenie pochodzą z okresu neolitu, za sprawą odnalezionych tam narzędzi, jednak dopiero w X wieku powstała tu osada z ośrodkiem władzy na Wzgórzu Zamkowym. Pierwsze pisemne informacje o Sandomierzu zaistniały w Kronikach Gala Anonima oraz na mapach Al Idrisiego. Miasto przez wiele wieków było ośrodkiem władzy królewskiej, w XII wieku stolicą księstwa dzielnicowego. Do XIV wieku nastąpiły tu: dwie lokacje miasta, najazd Tatarów oraz Litwinów, którzy spalili gród. Dopiero kiedy Kazimierz Wielki odbudował miasto, nastąpił tu rozkwit gospodarczy i kulturowy. Świetność miasta podupadła dopiero podczas potopu szwedzkiego i rozbiorów Polski. Później, w czasie dwudziestolecia międzywojennego, podczas tworzenia Centralnego Okręgu Przemysłowego, planowano, aby Sandomierz stał się 100-tysięczną stolicą tego przedsięwzięcia gospodarczego. Plany te zniweczył wybuch II wojny światowej. Po wojnie miasto zostało włączone w województwo tarnobrzeskie, a od 1999 jest stolicą powiatu sandomierskiego.

                                                                                  Źródło: http://4.bp.blogspot.com/



                                                                                   Źródło: http://swietokrzyskie.travel

Sandomierz od niedawna przeżywa swój renesans pod kątem turystycznym. Zawdzięcza to nie tylko promocji w popularnym serialu (o tym w dalszej części artykułu) ale także czynnościom, jakie zostały podjęte przez włodarzy miasta oraz organizacje kulturalne i turystyczne, mające na celu odświeżenie i ulepszenie wizerunku tego średniowiecznego grodu.

                                                       Źródło: http://bezprzewodnika.com

Mówiąc o Sandomierzu, należy zacząć od jego walorów turystycznych. Walory dzieli się na walory krajoznawcze naturalne (przyrodnicze) oraz walory krajoznawcze kulturowe (antropogeniczne).

Wśród walorów krajoznawczych naturalnych, w Sandomierzu znajdują się dwa elementy przyrodnicze, stanowiące atrakcje dla turystów. 

Pierwszym walorem są wąwozy lessowe, powstałe w wyniku erozji wodnej. Najbardziej znanym jest Wąwóz Św. Jadwigi, który  ma 10m wysokości i ok. 0,5km długości. Z racji, że był częstym miejscem odwiedzin przez Królową Jadwigę, został nazwany jej imieniem.

                                                      Źródło:  http://img.national-geographic.pl

Drugim walorem są Góry Pieprzowe, wykształcone na przełomie orogenezy kaledońskiej i hercyńskiej, zbudowane z łupków kambryjskich. Na terenie Gór Pieprzowych znajduje się Rezerwat Gór Pieprzowych, powstały w 1979 roku, jako rezerwat roślinności stepowej. Ponadto, na obszarze rezerwatu spotkać można m.in. 12 spośród 25 gatunków róż dziko rosnących.

                                                       Źródło: http://sandomierz.travel

Walory krajoznawcze kulturowe stanowią większą część atrakcyjności miasta. Wszystko to związane jest z historią miasta. Dlatego też, Sandomierz został wpisany do rejestru zabytków jako zespół urbanistyczno-architektoniczny i krajobrazowy, zaliczając go do zabytków o światowej randze. Aby oddać ich charakter w pełni, należy kierować się poniższą mapką i dalszymi informacjami.

Mapka Centrum Sandomierza


Najbardziej znanymi miejscami Sandomierza są obiekty w obrębie Starego Miasta, które jest  pozostałością po dawnym układzie urbanistycznym z XIV w.



Rozpoczynając poznawanie miasta, początek spaceru proponuję od zwiedzenia Bramy Opatowskiej. Znajduje się ona po północnej stronie Starego Miasta, przy skrzyżowaniu ulic Mickiewicza i Zawichojskiej. Jest to jedna z czterech istniejących niegdyś bram miejskich, w czasach swej świetności była zamykana na noc żelazną, opuszczaną kratą. Późnogotycka, ceglana budowla, nadbudowana w XVI w na modę renesansową, stanowi wspaniały punkt widokowy na okolicę. Przy dobrej, słonecznej pogodzie, można z jej szczytu zobaczyć nawet odległy od Sandomierza o 10 km na południe Tarnobrzeg.

Godziny zwiedzania: od 1 maja do 30 września: 10.00-18.00  
po sezonie: od poniedziałku do piątku, klucz w Podziemnej Trasie Turystycznej,
sobota, niedziela: 10-15

Cennik:
normalny: 4zł

ulgowy: 3zł


                                                                                                       Źródłó: zbiory własne



Tuz przy Bramie Opatowskiej, mieści się Kościół św. Ducha. Stoi w miejscu dawnego, drewnianego kościoła, a tuż obok znajdują się budynki klasztoru oraz dawnego szpitala. Wewnątrz zachowało się gotyckie trójprzęsłowe prezbiterium oraz sklepienie kolebkowe. Kościół posiada tylko jedna nawę. Początki kościoła sięgają roku 1222, kiedy to kasztelan krakowski Żegota herbu "Topór" ufundował w Sandomierzu kościół i klasztor dla zgromadzenia kanoników regularnych de Saxia, zwanych Duchakami. Kościół i klasztor był w ich rękach do 1784 r, następnie szpital i kościół powierzono zgromadzeniu Sióstr Miłosierdzia – Szarytkom. 

                                                       Źródło: http://mw2.google.com/



Idąc dalej, skręcamy w lewo w ulicę Szpitalną i docieramy do Małego Rynku. Niegdyś to w tym miejscu znajdowały się kramy, stragany i budy. Wychodząc z Małego rynku trafiamy na Rynek Główny. W jego centrum stoi Ratusz oraz drewniana studnia. W podziemiach natomiast liczne piwnice i tunele, wydrążone przez pierwszych mieszkańców grodu, służące jako schrony przed najazdami, pożarami czy po prostu  jako piwnice. 



                                                       Źródło: http://mareksamojeden.pl/

Wokół Ratusza znajdują się ciekawe kamienice: Kamienica Oleśnickich z siedzibą poczty (w podwórku znajduje się wejście do Podziemnej Trasy Turystycznej), Odwach – dziś siedziba PTTK, gotycka kamienica „Pod Ciżemką” – dziś hotel, a także budynek, będący niegdyś domem Mikołaja Gomółki, kompozytora epoki renesansu. 


                                                                     Źródło: zbiory własne


                                                       Źródło: http://www.fluidi.pl/


                                                       Źródło: http://www.noclegiw.pl/



                                                       Źródło: http://www.fluidi.pl/



Ratusz Miejski pierwotnie był budynkiem gotyckim, jednak został przebudowany w XVI wieku. Świadczy o tym attyka z grzebieniem u szczytu. Wieża zegarowa, stojąca obok budynku,  pochodzi z XVII w., sam zegar zamontowano tam dopiero 100 lat później. Obecnie wewnątrz Ratusza mieści się pałac ślubów, pomieszczenia Rady Miasta, klubokawiarnia Lapidarium oraz wyjście z Podziemnej Trasy Turystycznej.

Godziny zwiedzania w sezonie (1 V - 30 IX):
wtorek - piątek: godz. 10.00-17.00,

sobota - niedziela: godz. 10.00 - 18.00,
poniedziałek - nieczynne;
Godziny zwiedzania po sezonie (1 X - 30 IV):
wtorek - piątek: godz. 9.00-16.00,

sobota: godz. 9.00 - 15.00,
niedziela: godz. 10.00 - 15.00,
poniedziałek - nieczynne.
Ceny biletów:
dorośli: 5zł
dzieci: 4zł
zwiedzanie z przewodnikiem: 10zł



                                                                                                        Źródło: zbiory własne


                                                                                                       Źródło: zbiory własne

Kierując się ulicą Mariacką w stronę Katedry, należy skręcić w lewo w ulicę Krótką, a Idąc Z Rynku, kierując się w stronę katedry, skręcamy w lewo w ulicę Krótką, a następnie w prawo w ulicę Długosza. Stamtąd idziemy ul. Ściegiennego, gdzie, znajduje się pomnik błogosławionego Andrzeja Boboli, duchownego katolickiego, jezuity, misjonarza, kaznodziei, męczennika, świętego Kościoła katolickiego. Sam pomnik znajduje się przed terenem należącym do Collegium Gostomianum. Pierwotnie, znajdowała się tam szkoła i klasztor. Nazwa wzięła się od nazwiska Hieronima Gostomskiego, który ufundował kolegium w latach 1602-1615 w stylu późnorenesansowym. Klasztor natomiast wznieśli Jezuici w XVII wieku. Obiekt podczas Potopu Szwedzkiego został uszkodzony, z całego kompleksu została tylko ściana wschodnia. Obecnie odrestaurowane i ponownie użytkowane jako jedna z najstarszych szkół średnich w Polsce.  

                                                       Źródło: http://www.zs3.jaslo.pl

Collegium Gostomianum usytuowane jest na skarpie, po której można zejść Kozimi Schodkami. Są to schody, prowadzące w dół zbocza, do Błoni i Krzyża Papieskiego, gdzie odbyła się Msza Święta odprawiona przez Jana Pawła II w 1999 roku. Niegdyś Kozie Schodki nie były schodami, lecz stromą drogą, prowadzącą do grodu. W celu zabezpieczenia zbocza przed wymywaniem lessów, umocniono je betonowymi schodami. Jednak z siłą natury nie da się wygrać - w 2011 roku, podczas intensywnej ulewy, część wzgórza przy błoniach uległa osunięciu, co przyczyniło się do zniszczenia Kozich Schodków. Tylko dzięki szybkiej interwencji remontowej udało się je odbudwać.

                                                                                                               Źródło: http://upload.wikimedia.org


Wracając Kozimi Schodkami, tuż obok Collegium stoi Dom Długosza. Jest to jeden z trzech budynków sławnego kronikarza w Polsce (pozostałe znajdują się w Krakowie i Wiślicy). Został ufundowany i wybudowany przez Jana Długosza w XV dla zakonu Mansjonarzy. Wewnątrz znajduje się obszerna sień, do której prowadzą dwa portale gotyckie. Nad jednym z nich widnieje ozdobna tablica erekcyjna z herbem Długosza "Wieniawą", z datą 1476. Budynek jest gotycki z elementami renesansowymi (renesansowa attyka). W XIX wieku popadał w ruinę, jednak z inicjatywy biskupa Władysława jasieńskiego, przed wybuchem II wojny światowej, rozpoczęto jego renowację. Obecnie znajduje się tu Muzeum Diecezjalne, posiadające w swych zbiorach liczne pamiątki sprzed wieków.


Godziny otwarcia
od wtorku do soboty w godz. 9.00-16.00,
niedziele i święta do godz. 13.


                                                       Źródło: http://x.garnek.pl/


Na południe od ul. Długosza,  przy ulicy Mariackiej, znajduje się Katedra Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Stoi w miejscu pierwotnej, romańskiej kolegiaty. Została odbudowana za czasów Kazimierza Wielkiego. Jest to idealny przykład gotyckiej budowli typu halowego. Trójnawowa z krzyżowo-kolebkowym sklepieniem. Ołtarz główny jest późnobarokowy, wyrzeźbiony  z czarnego inkrustowanego marmuru, przy filarach znajduje się zespół rokokowych ołtarzy. Polichromie znajdujące się w prezbiterium i na ścianach, powstały w stylu bizantyńsko-ruskim w XV wieku. W XVIII wieku nastąpiła zmiana gotyckiego wnętrza na barokowe. Nawy boczne obudowane zostały boazerią z obrazami, przedstawiającymi m.in. rzeź ludności Sandomierza przez Tatarów oraz mord rytualny. W katedrze znajdują się też liczne nagrobki.

Godziny otwarcia
w sezonie 10.00-14.00, 
od wtorku do soboty 15.00-17.00,
w niedzielę 15.00 17.00.


                                                                                  Źródło: http://swietokrzyskie.travel
                                                        Źródło: http://reklama.onet.pl/

                                                        Źródło: http://www.sandomierz.pl




Naprzeciwko Katedry znajduje się barokowa dzwonnica oraz budynek szkoły katedralnej. Po lewej stronie natomiast Dom katolicki im. św. Józefa, który powstał w latach 1934-38. Po II wojnie światowej budynek był siedzibą kina "Wisła". Jako, że zbudowano go na zasypanym wąwozie lessowym, podczas intensywnych opadów deszczu w XX wieku został on zniszczony.
Po odbudowie, został odzyskany przez Kurię Biskupią i od 1994 stanowił Dom Katolicki.
 


                                                                                        Źródło: http://x.garnek.pl/

Sandomierz, jako Miasto Królewskie, posiada także Zamek Królewski. Aby do niego dotrzeć, należy kierować się ulicą Mariacką w dół, ku drodze Krakowskiej. Zamek został wzniesiony przez Kazimierza Wielkiego w XVI w., na miejscu budowli warownej z X w. Z czasem przekształcono go na renesansową rezydencję. Podczas Potopu Szwedzkiego wysadzony został w powietrze, następnie Jan III Sobieski przebudował go na wolno stojący budynek typu pałacowego. W czasie zaboru austriackiego mieścił się tu sąd i więzienie, zlikwidowane dopiero w 1959r. Obecnie jest siedzibą Muzeum Okręgowego.

Godziny zwiedzania w sezonie (1 V - 30 IX):
wtorek - piątek: godz. 10.00-17.00,

sobota - niedziela: godz. 10.00 - 18.00,
poniedziałek - nieczynne;
Godziny zwiedzania po sezonie (1 X - 30 IV):
wtorek - piątek: godz. 9.00-16.00,

sobota: godz. 9.00 - 15.00,
niedziela: godz. 10.00 - 15.00,
poniedziałek - nieczynne.
Ceny biletów:
dorośli: 8zł
dzieci: 6zł
zwiedzanie z przewodnikiem: 20zł


                                                                                  Źródło: http://images.photo.bikestats.eu
                                                                                  Źródło:http://upload.wikimedia.org/

                                                                                                 
                                   
U podnóża wzgórza zamkowego, stoi dawny spichlerz. Powstał pod koniec XVII wieku nad brzegiem Wisły, a przebudowany został w XIX. Pełnił funkcję składu zboża i innych produktów spożywczych, które spławiano rzeką. Był także miejscem mieszkalnym dla kupców. Do dzisiejszych czasów to jedyny zachowany spichlerz sandomierski. 

                                                                                   Źródło: http://sandomierz.325.pl/

Wracając ulicą Mariacką w stronę Rynku, mijamy Pałac Biskupi. W tej klasycystycznej, jednopiętrowej budowli z XIX w,  12 czerwca 1999 r. papież Jan Paweł II rezydował podczas swej wizyty w Sandomierzu. Na parterze znajdują się biura Kurii Biskupiej, na piętrze natomiast pokoje Biskupa Ordynariusza Sandomierskiego. Narożnik obiektu stanowi niewielka kaplica.

                                                                                   Źródło: http://odkryj.pl

Od Pałacu Biskupiego odbijamy w lewo i docieramy do Ucha Igielnego. Jest to jedna z dwóch Furt Dominikańskich, które zachowały się do dzisiaj. Swym kształtem przypomina ucho igły, stąd jej taka nazwa. Jest doskonałym przykładem zanikania dawnych murów obronnych, pochłoniętych przez odbudowane domy.  

                                                                                                       Źródło: zbiory własne

Swój czas w Sandomierzu należy też poświęcić na zwiedzenie Podziemnej Trasy Turystycznej, która powstała w latach 70tych XX w. Jak już wcześniej zostało wspomniane, jej początek znajduje się pod Kamienicą Oleśnickich.  Długość całej trasy wynosi 450m. Kasy biletowe i usługi przewodnickie zakupuje się w podwórzu budynku, gdzie znajduje się wejście do piwnic. Same piwnice, wydrążone w lessowych skałach nawet na 15 metrów wgłąb, były idealnym miejscem na składowanie beczek z winem, solą oraz innymi towarami. Z historią piwnic i tuneli wiąże się wiele legend, w tym najbardziej znana, legenda o Halinie Krępiance. 

Halina Krępianka była mieszkanką grodu, córką kasztelana sandomierskiego Piotra Krępy, która podczas dwóch najazdów Tatarów na Sandomierz, straciła wszystkich bliskich. W porozumieniu z mieszkańcami, podczas trzeciego najazdu postanowiła poświęcić się i udała do obozu tatarskiego, oznajmiając, iż została zbałamucona i w ramach zemsty zaprowadzi ich do miasta. Tatarzy na to przystali, lecz najpierw wysłali kilku swych przedstawicieli. Halina prowadziła ich podziemnymi korytarzami jak po labiryncie, i kiedy Tatarzy uznali, że dziewczyna ma czyste intencje, reszta obozu postanowiła udać się tą samą trasą do grodu. W momencie, kiedy wszyscy weszli do środka, sandomierzanie zakopali wejście do tunelu. Cel został osiągnięty - Tatarzy zginęli, jednak wraz z nimi dzielna Halina Krępianka.
                                                                                                                                                                                                                                           
                                                                                   Źródło: http://x.garnek.pl/
                                                                                  Źródło: http://sandomierz.travel/

Ze zwiedzania podziemi wychodzi się pod Ratuszem. Dalej, kierując się ul. Oleśnickiego (przy Kamienicy Oleśnickich) ku parkingowi przy ul. Podwale Górne, zauważyć można piętrowy budynek Synagogi. Obiekt został wzniesiony w 2 połowie XVII w. Posiada ciekawą konstrukcję dachu. Sala modlitw pokryta jest sklepieniami krzyżowo - żebrowymi z lunetami, na ścianach zaś widnieją resztki polichromii. Obecnie znajduje się tu Archiwum Państwowe.

                                                       Źródło: http://swietokrzyskisztetl.pl/


Kościół p.w. św. Pawła został wzniesiony w latach 1426-1434 w miejscu drewnianej świątyni fundacji Iwo Odrowąża. Był to gotycki budynek, składający się z prezbiterium i kwadratowej nawy. Później został rozbudowany o nawę zachodnią, a w XVIII wieku dostawiono od wschodu kaplicę św. Barbary. W 1809 roku został uszkodzony podczas walk obronnych Sandomierza, później, podczas naprawy zniszczeń, wbudowano w ściany kule armatnie. Wewnątrz kościół charakteryzuje się XVII i XVIII-wiecznym wystrojem. Dominują bogate polichromie i złocenia na ołtarzach, ambonie, chórze i nad wejściem głównym. Ujrzec można m.in. obraz przedstawiający scenę mordu rytualnego czy włoski obraz Adoracji dzieciątka, pochodzący z początku XVII w. Obok kościoła znajduje się cmentarz z XIV wieku, gdzie pochowani zostali m.in. austriaccy żołnierze, ciotka Stefana Żerowmskiego, Tekla Nekanda-Trepkowa czy też założyciel Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Sandomierzu, Andrzej Wyrzykowski. Ciekawostką związaną z tym miejscem są orzechy św. Jacka, który był bratankiem Iwo Odrowąża. Jacek zajmował się w imieniu stryja fundacją dominikanów w Sandomierzu i podczas swej podróży do Italii zetknął się osobiście z zakonem św. Dominika. Miało to na niego ogromny wpływ, ponieważ przyjął święcenia kapłańskie. Po powrocie do Sandomierza, zasadził w ogrodzie klasztoru owoce nieznanego dotąd na ziemiach polskich drzewa. Staranie je pielęgnował, co przyniosło upragniony efekt po kilku latach - dały one owoce znacznie okazalsze, większe i smaczniejsze niż te, które wsadził w ziemię. Do dziś zachowały się ich łupinki, w których św. Jadwiga składała swe rękawiczki. Eksponat można zobaczyć w Muzeum Djecezjalnym, a gatunek orzecha nadal uprawiany jest w regionie.

                                                                                   Źródło: http://x.garnek.pl

                                                                                    Źródło: http://x.garnek.pl



Schodząc Podwalen Górnym w stronę Zamku, należy skręcić w ulicę staromiejską. Znajduje się tam kościół i klasztor pw. św. Jakuba. Ten najstarszy zabytek Sandomierza został wzniesiony w pierwszej połowie XIII wieku, w całości z cegły. Jest przykładem połączenia sztuki romańskiej i gotyckiej, stanowi unikatową formą przejściową pomiędzy tymi dwiema epokam. Stanowi drugi, po krakowskim, klasztor dominikanów w Polsce i jeden z najstarszych klasztorów dominikańskich w Europie. Współczesna świątynia stoi na miejscu jeszcze starszego kościoła. Według Kadłubka kościół św. Jakuba został ufundowany przed 1211 rokiem przez piastowską księżniczkę Adelajdę Kazimierzównę, córkę Kazimierza II Sprawiedliwego. Jednakże badania z lat 90. XX wieku wskazują, że pierwotna świątynia mogła być jeszcze starsza niż wspomniana w kadłubkowej kronice. Dominikanie natomiast mieli sprowadzić się tutaj ok. 1227 roku. Zakonnicy dobudowali budynki klasztorne przylegające do kościoła oraz zajęli się budową nowego ceglanego kościoła. Ukończenie budowy klasztoru nastąpiło w 1241 roku, niecałe dwadzieścia lat później obiekt został zniszczony przez Mongołów. Kościół jest trójnawowy, z przedłużanym prezbiterium,  bez transeptu, a w nawie głównej znajduje się drewniany sufit. Ciekawie prezentuje się portal w ścianie północnej oraz wydłużone okna i sklepienia krzyżowo-żebrowe. W tylnej części znajduje się kaplica św. Jacka z XVII wieku, która według tradycji stoi w miejscu jego średniowiecznej celi, gdy przebywał on w Sandomierzu. Do kościoła przylegają skrzydła dawnego klasztoru, dzwonnica z XIV w oraz kaplica poświęcona męczennikom sandomierskim z XIII w.

Godziny zwiedzania 9.00-13.00 i 15.00-17.00

                                                       Źródło: http://swietokrzyskie.travel

                                                        Źródło: http://x.garnek.pl

                                                       Źródło: http://swietokrzyskie.travel

Wracając do punktu, w którym rozpoczęło się zwiedzanie, czyli przed Bramą Opatowską, po drugiej stronie skrzyżowania ulic Zawichojskiej i Mickiewicza widać Kościół św. Michała, wraz z przyległym do niego dawnym klasztorem panien benedyktynek, a obecnie Wyższym Seminarium Duchownym. Ta barokowa budowla powstała pod koniec XVII wieku z fundacji Marcina Zamoyskiego oraz Stanisława Zaremby i jest projektu Jana Michała Linka, ucznia zamojsko-lubelskich architektów. Bardzo interesującym obiektem wewnątrz kościoła jest ambona. Przedstawia ona drzewo, które wyrasta z boku śpiącego św. Benedykta. Przed klasztorem stoją figury św. Benedykta i Scholastyki. W 1809 roku klasztor został zbombardowany. Podczas zaborów część budynku stanowiła obiekt państwowy, w niewielkiej zaś cząstce nadal mieszkały benedyktynki. Dopiero na początku XX wieku wyprowadziły się stąd, a po wojnie kompleks przejął Urząd Bezpieczeństwa Publicznego i Prokuratura. Od 1994 znajduje się tu Wyższe Seminarium Duchowne Wydziału Teologii KUL.

                                                                                   Źródło: http://w-droge.pl/

Ulica Mickiewicza prowadzi pod górkę do centrum współczesnego Sandomierza. Po drodze jednak, znajduje się Park Saski, a za obok niego Kościół p.w.  św. Józefa. Jest to budowla powstała z kamienia rozbiórkowego Zamku z Zawichostu w XVII wieku. Ma surowy, skromny wystrój, a to ze względu na bytność ojców Franciszkanów Reformatorów. Wewnątrz interesująca jest krypta, w której spoczywają zwłoki osiemnastoletniej córki wojewody sandomierskiego, Teresy Izabeli Morsztynówny. Dziewczyna ślubowała dozgonną czystość, po czym, nie wiadomo w jaki sposób i z jakiego powodu, zmarła. Jej ciała nie zabalsamowano, do dziś nie uległo ono rozkładowi. Sklepienia kościoła są kolebkowe z lunetami. W prezbiterium uwagę zwraca obraz z XVIII wieku, przedstawiający scenę biczowania. Zwiedzanie kościoła jedynie z proboszczem, po uprzednim poinformowaniu w plebanii.

                                                                                  Źródło: http://img228.imageshack.us/

Atrakcje Sandomierza to nie tylko zabytki. Znajdują się tu muzea, ośrodki wspierające rozwój kultury, miejsca aktywnego wypoczynku i rekreacji. Wśród muzeów sztuki i zbiorów artystycznych Sandomierza można wymienić: Muzeum Okręgowe na Zamku, Muzeum Sztuki Współczesnej, Muzeum Diecezjalne w Domu Długosza oraz Galerię Antyków. Miasto jest także organizatorem licznych imprez kulturalnych. Najbardziej popularną jest Truskawkowa Niedziela, odbywająca się w czerwcu, na zakończenie sezonu truskawkowego. Impreza jest częścią Dni Sandomierza, a wszystkie występy, konkursy i wydarzenia odbywają się na staromiejskim rynku. Podobnie mają się odbywające w mieście festiwale, m.in. Festiwal Filmów NieZwykłych, Jarmark Jagielloński i Międzynarodowy Turniej Rycerski o Miecz Zawiszy Czarnego.

                                                                                   Źródło: http://swietokrzyskie.travel
                                                                                   Źródło: http://www.wprost.pl

                                                                                   Źródło: http://cdn.geolocation.ws

Od kilku lat bardzo popularnym wydarzeniem, związanym z Sandomierzem, jest realizacja serialu "Ojciec Mateusz". Dzięki tej produkcji telewizyjnej, sandomierski gród odwiedza coraz więcej turystów i to właśnie z postacią "księdza-detektywa" najbardziej kojarzy się im miasto. 

                                                                                  Źródło: http://www.sandomierz.pl/

Chcąc spędzić czas wolny aktywnie, poza spacerem po wąwozach lessowych czy wyprawie w Góry Pieprzowe, warto spróbować swoich sił w Parku Piszczele. Mieszczący się w wąwozie lessowym park, stanowi nie lada atrakcję dla spragnionych sportu i rekreacji turystów oraz mieszkańców. Obszar parku porastają wiązy, klony, kasztanowce, akacje, topole, a jego dnem płynie Piszczelka - niewielki potok. Nazwa Parku powstała w związku z znalezieniem na jego terenie ludzkich kości piszczel. Teren został przystosowany tak, aby nikt, kto nim się tam znajdzie, nie zdążył znudzić. Są tu: ścieżki spacerowe i rowerowe, skate-park, boiska trawiaste oraz boisko asfaltowe do gry w koszykówkę, altany, Zielone Centrum Kultury na szczycie Polany Słonecznej, na której zimą montowany jest mini-wyciąg narciarski oraz tzw. Ścieżka Tarzana czyli park linowy, który składa się z 10 baz ulokowanych w konarach drzew oraz z przejść między nimi. Ponadto, znajduje się tam pole szachowe z pionkami, które można samodzielnie przestawiać. 


                                                                                   Źródło: http://images.polskaniezwykla.pl

Koszt skorzystania z Parku Linowego wynosi tylko 8 zł dla dzieci i młodzieży do 18 roku życia i 10 zł dla dorosłych. 


Chętni skorzystania z basenów, powinni wybrać się na teren MOSiR, który znajduje się na Bulwarze Marszałka Józefa Piłsudskiego, u stóp Wzgórza Zamkowego, po drugiej stronie drogi Krakowskiej. Obszar, dzięki dotacjom unijnym, został wybudowany i przystosowany do korzystania z obiektów i urządzeń, służących do zaspakajania potrzeb społecznych w zakresie rekreacji, organizacji i upowszechniania kultury oraz rozwoju turystyki. Znajdują się tutaj: budynek sportów wodnych, ścianka wspinaczkowa, pracownia muzyczna, siłownia oraz plac zabaw, sprzęt pływający i ratowniczy. Wypożyczenie na 1 godzinę kajaku wynosi 10 zł, rowerku wodnego czy łodzi wiosłowej 12 zł, żaglówki 30 zł, a motorówki 40 zł.


                                                                                   Źródło: http://supernowosci24.pl/



                                                                                   Źródło: http://www.sztafeta.pl


Dla osób, które poza zwiedzaniem miasta na suchym lądzie pragną dodatkowych wrażeń, szczególnie wartym polecenia jest rejs widokowy statkiem wycieczkowym po Wiśle. kapitan statku, pan Tadeusz Prokop zaprasza na niezapomniane rejsy po Dolnym odcinku Wisły, który bogaty jest w unikatową roślinność oraz siedliska dzikiego ptactwa. Ponadto, flota organizuje rejsy edukacyjne dla dzieci i młodzieży, rejsy  o zachodzie słońca na wiślanej wyspie, oraz, w zależności od poziomu wody w rzece, rejsy spacerowe po dalszej okolicy. Flota kapitana Tadeusza Prokopa to - statek „Bena”, który posiada 35 miejsc pasażerskich oraz statek „Maria”, który może jednocześnie zabrać na pokład 100 pasażerów. 


                                                                                   Źródło: http://odkryj.pl/


Przez Sandomierz przebiega kilkanaście szlaków: 5 pieszych, 7 rowerowych i 7 tematycznych. Te ostatnie to: Szlak Jagielloński, Sandomierski Szlak Jabłkowy, Sandomierski Szlak Winiarski, Świętokrzyski Szlak Literacki, Szlak Cysterski, Małopolski Szlak Św. Jakuba, Podkarpacki Szlak Architektury Drewnianej - trasa IX.


Małopolski Szlak Św. Jakuba jest trasą, prowadzącą z Sandomierza do Krakowa, łączącą wszystkie miejsca, związane z postacią Św. Jakuba i dominikanami, jakie znajdują się po drodze. W taki sposób polskie odcinki łączą się z europejskimi. Szlak oznaczony jest żółtymi muszlami na niebieskim tle, a widniejące pod nimi strzałki wskazują Zachód,   czyli kierunek pielgrzymki do Santiago de Compostela. Oficjalnie, szlak powstał w 2009 roku. W przyszłości sandomierski szlak połączy się z powstającym Lubelskim Szlakiem Św. Jakuba.


                                                                                                       Źródło: http://upload.wikimedia.org/


Baza noclegowa jest dosyć duża. W mieście znajdują sie cztery hotele **** i jeden **, dwa motele, 39 kwater prywatnych, 17 gospodarstw agroturystycznych, 2 pola kempingowe, 3 schroniska i internaty oraz 22 inne obiekty noclegowe. Razem daje to 1756 miejsc noclegowych. Najtańszy nocleg można dostać już za 32 zł/os. w Bursie Szkolnej, przy ul. Wojska Polskiego 22, łóżko kwaterach agroturystycznych to koszt ok. 40 zł, w kwaterach prywatnych od 25 do 50 zł. Nocleg w motelach wyniesie 60 zł, a ceny hoteli zależą od kategorii -  noc w hotelu **"Grodzki" wyniesie 90 zł za osobę, a już **** "Basztowy" czy "Korona" to koszt 190 zł. Najdroższy jest, znajdujący się w Rynku hotel "Pod Ciżemką" - tutaj każą płacić aż 250 zł. Stosunkowo tańszy od wymienionych już **** hoteli jest Hotel Sarmata - jedynie 185 zł za nocleg od osoby. Dla zmotoryzowanych turystów, miejsce na campingu dostępne jest już od 10 zł.


                                                                                    Źródło: http://media-cdn.tripadvisor.com/



                                                                                    Źródło: http://imgll.trivago.com



                                                                                   Źródło: http://otonoc.pl


Baza gastronomiczna jest dobrze rozbudowana. W Sandomierzu znajduje się 14 restauracji, w tym 4 hotelowe. 3 restauracje serwują dania staropolskie, 1 serwuje dania regionalne, 1 dania chińskie, a 9 specjalizuje się w sprzedaży dań polskich. 7 z nich znajduje się na Starym Mieście, na którym także znajduje się 6 kawiarni.  W Sandomierzu jest też 6 pizzerii, 6 barów i 1 fast-food.

Jak dojechać?



                                                                                   Źródło: http://www.sandomierz.net



Sandomierz leży na skrzyżowaniu dróg krajowych 77 i 79. Tutaj również początek mają drogi wojewódzkie nr 723 i 777. Miasto jest punktem komunikacji PKS - przejeżdżają tędy kursowe autobusy z/do Krakowa, Lublina, Rzeszowa, Kielc, Warszawy, Łodzi. Dobrze funkcjonuje połączenie z pobliskimi miejscowościami. Dzięki prywatnym przewoźnikom, dotrzeć można do gmin powiatu oraz miejscowości sąsiednich województw. Istnieje także możliwość dojazdu do Tarnobrzega poprzez skorzystanie z połączenia autobusowego linii nr 11 tarnobrzeskiego Przedsiębiorstwa Miejskiej Komunikacji Samochodowej.

                                                                                                  Źródło: http://www.rewasz.pl



Sandomierz, dzięki staraniom władz miasta, od kilku lat przyciąga coraz więcej turystów. Pozyskane fundusze umozliwiły remont Starówki w krótkim czasie, a także odpowiednią promocję miasta. Jest to miejsce idealne na rodzinny wypad weekendowy, a także dla wycieczek różnych grup turystów. Najbardziej popularnymi i urzekającymi miejscami są: Rynek z Ratuszem, Brama Opatowska, Katedra Narodzenia NMP, Zamek ze Zbrojownią oraz Wąwóz św. Jadwigi. Turyści przyjeżdżają głównie w celach zwiedzania atrakcji turystycznych, wypoczynkowych oraz w celach aktywnego spędzenia czasu. Jest to miasto o dużej koncentracji atrakcji turystycznych, z dobrze zachowanymi zabytkami wysokiej klasy o randze europejskiej. Sandomierz nie jest tak zdominowany przez turystów jak Kazimierz Dolny czy Kraków, a tym samym nie tak drogi jak te popularne miasta. Powstaje tu coraz więcej obiektów noclegowych o standardzie nie odbiegającym od europejskiego, co dodatkowo wpływa na pozytywną ocenę miasta. Sandomierz cieszy się bardzo dobrą opinią wśród przyjezdnych, a na znaczeniu zyskał ostatnio dzięki realizacji serialu Ojciec Mateusz. I nawet powódź z 2010 roku, która na szczęście ominęła zabytkową część miasta czy intensywne opady deszczu w 2011, które napędziły tylko strachu organizatorom usług turystycznych, nie zniechęciły przyjezdnych - nadal licznie przyjeźdżają do miasta, aby poczuć klimat Miasta Królewskiego, odkryć legendy i piwnice czy też spedzic aktywnie czas na powietrzu za niewielkie pieniądze.


****
Opracowanie powstało na podstawie mojej pracy licencjackiej, źródeł bibliograficznych dotyczących Sandomierza i oficjalnych stron internetowych: miasta Sandomierz, PTTK, CIT Sandomierz.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Dziękuję za poświęcony czas na lekturę. Zachęcam do skomentowania :-)